10. júlí 2026

Hagvaxtarhorfur Evrópu halda áfram að veikjast

Samtök atvinnulífsins

1 MIN

Hagvaxtarhorfur Evrópu halda áfram að veikjast

Samkvæmt nýrri hagvaxtarspá BusinessEurope verður hagvöxtur áfram hóflegur á hagvaxtartímabilinu. Ársfjórðungslega birtir BusinessEurope hagvaxtarspá sína fyrir efnahagsþróun innan Evrópu og spá samtökin því að verg landsframleiðsla í löndum innan ESB muni aukast um 1,2% árið 2026, sem er lækkun um 0,1% sé tekið mið af hagvaxtarspá haustsins 2025. Hagvaxtarspá evrusvæðisins lækkar um 0,2% frá því sem fyrri spár gerðu ráð fyrir og er 1%. Búist er við hóflegum bata árið 2027 þegar hagvöxtur eykst í 1,4% innan ESB og 1,2% á evrusvæðinu. Horfurnar litast af spennu í alþjóðamálum í Mið-Austurlöndum, hækkandi orkuverði, hóflegum fjárfestingum og óvissu í alþjóðaviðskiptum.

Verðbólguþrýstingur hefur aukist á ný og neysluverð hóf að hækka hratt í mars 2026, í kjölfar aukinnar spennu í Mið-Austurlöndum og hækkandi orkuverðs. Gert er ráð fyrir að verðbólga verði að meðaltali um 2,8% innan ESB og á evrusvæðinu árið 2026 áður en hún hjaðnar á ný árið 2027. Verðbólga er eitt helsta áhyggjuefni fyrirtækja og um 40% svarenda segjast mjög uggandi yfir þróuninni.

Viðhorf atvinnulífsins hefur versnað vegna óstöðugleika í alþjóðamálum, hækkandi kostnaðar og áframhaldandi reglubyrði. Meirihluti aðildarfyrirtækja BusinessEurope telur rekstrarumhverfið nú hafa dalað á síðustu sex mánuðum. Alls töldu 62% svarenda að aðstæður í iðnaði hefðu tekið neikvæða stefnu og 55% sögðu hið sama um þjónustugeirann. Versnandi rekstrarumhverfi undirstrikar þó brýna þörf á aðgerðum.

Vinnumarkaðir standa enn styrkum fótum þrátt fyrir dekkri efnahagshorfur. Búist er við að atvinnuleysi haldist nálægt sögulegu lágmarki og að atvinnuþátttaka aukist áfram, þó hægar en áður. Verðbólguþrýstingur gæti á hinn bóginn dregið úr einkaneyslu heimila. Þegar litið er fram á veginn er talið að stafræn þróun og innleiðing gervigreindar hjá fyrirtækjum gætu styrkt framleiðnivöxt til lengri tíma, þótt óvissa ríki enn um umfang áhrifanna.

Opinber fjármál standa áfram frammi fyrir auknum þrýstingi. Gert er ráð fyrir að halli á rekstri hins opinbera verði 3,5% af landsframleiðslu í ESB og 3,4% á evrusvæðinu árið 2026. Þá er meðalstaða opinberra skulda áætluð 84,2% af landsframleiðslu í ESB og 89,2% á evrusvæðinu. Í nokkrum ríkjum vekur þróun skulda vaxandi áhyggjum af sjálfbærni opinberra fjármála.

Utanríkisviðskipti eru talin veita hagvexti aðeins takmarkaðan stuðning. Þrátt fyrir að nýir viðskiptasamningar hafi nýlega verið undirritaðir er spáð hóflegum vexti í útflutningi ESB, 1,7% árið 2026 og 1,9% árið 2027. Horfur takmarkast meðal annars af samkeppnishæfnivanda, tollum, viðvarandi óvissu í heimshagkerfinu og seinkuðum áhrifum af styrkingu evrunnar. Innflutningur er talinn vaxa hraðar en útflutningur, sem leiðir til neikvæðs framlags utanríkisviðskipta til hagvaxtar. Með stuðningi frá tiltölulega stöðugri innlendri eftirspurn er gert ráð fyrir að innflutningur aukist um 2,4% árið 2026 og 2,1% árið 2027.

Áhættan í spánni hallast áfram til verri vegar. BusinessEurope tekur fram að mat samtakanna gæti reynst of bjartsýnt þar sem lokadagur gagnasöfnunar féll saman við fyrstu stig aukinnar spennu í Mið-Austurlöndum og byggði á þeirri forsendu að lokun eða truflun á siglingaleiðum yrði leyst tiltölulega fljótt. Þar sem röskunin hefur dregist á langinn hafa líkur á veikari fjárfestingu, frekari hægagangi í efnahagslífinu og meiri verðbólgu aukist. Spáin byggði á þeirri forsendu að truflanir á siglingum um Hormuz-sund yrðu skammvinnar. Dragist þær á langinn gæti það leitt til meiri verðbólgu, minni fjárfestingar og veikari hagvaxtar en nú er gert ráð fyrir.

Skýrslu BusinessEurope má finna hér í hlekk að neðan.

Samtök atvinnulífsins